Türkiye Cumhuriyeti ile Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) hükümetleri arasında imzalanan ve yürürlüğe giren Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması (KEOA / CEPA), Doğu Akdeniz ile Körfez coğrafyası arasındaki ticari ilişkilerde tarihi bir dönüm noktası oluşturmuştur. Türkiye ve BAE arasında Kapsamlı Ortaklık Anlaşması, iki ülke arasındaki mal ve hizmet ticaretini serbestleştirmeyi, yatırımları teşvik etmeyi ve gümrük engellerini ortadan kaldırmayı amaçlayan stratejik bir serbest ticaret mekanizmasıdır.
İki ülkenin onay süreçlerini tamamlamasıyla resmiyet kazanan bu düzenleme, petrol dışı ticaret hacmini zirveye taşımayı hedeflemektedir. Türkiye ve BAE arasında Kapsamlı Ortaklık Anlaşması hükümleri; tarımdan sanayiye, hizmet sektöründen dijital ticarete kadar geniş bir alanda gümrük tarifelerini sıfırlamakta veya kademeli olarak düşürmektedir. Bu kapsamlı rehberde, anlaşmanın ekonomik parametreleri, sunduğu ticari fırsatlar ve sektörlere etkileri detaylıca ele alınmaktadır.
Kapsamlı Ortaklık Anlaşması (CEPA) Temel Hedefleri ve Ticaret Hacmi
Türkiye Ticaret Bakanlığı ile BAE Ekonomi Bakanlığı tarafından koordine edilen bu anlaşma, ikili ekonomik potansiyeli maksimum seviyeye çıkarmayı kurgulamıştır. Türkiye ve BAE arasında Kapsamlı Ortaklık Anlaşması yürürlüğe girmeden önceki ticaret verileri ile anlaşma sonrası koyulan orta vadeli stratejik hedefler karşılaştırıldığında devasa bir büyüme öngörülmektedir.
| Stratejik Metrik | Anlaşma Öncesi Durum | CEPA Hedeflenen Seviye (5 Yıl) |
|---|---|---|
| Petrol Dışı Ticaret Hacmi | Yaklaşık 10 – 18 Milyar USD | 40 Milyar USD ve Üzeri |
| Gümrük Vergisi Muafiyet Oranı | Standart Tarife Oranları | Ticaretteki Ürünlerin %93’ü Tarifesiz |
| İstihdam ve Yatırım Artışı | Bölgesel Yatırımlar | Karşılıklı On Bini Aşkın Yeni İstihdam |
Anlaşma sayesinde Türkiye’nin BAE’ye gerçekleştirdiği ihracatta rekabet gücü artmıştır. BAE ise Türkiye üzerinden Avrupa, Balkanlar ve Kafkasya pazarlarına doğrudan erişim imkanı sağlamaktadır. Bu durum, ikili ticaretin yanı sıra üçüncü ülkelere yönelik ortak yatırımları da desteklemektedir.
Gümrük Vergisi Muafiyetleri ve Etkilenen Sektörler
Dış ticarette maliyetleri doğrudan düşüren en somut adım tarifelerin kaldırılmasıdır. Türkiye ve BAE arasında Kapsamlı Ortaklık Anlaşması çerçevesinde, iki ülke arasındaki gümrük vergilerinin %93’ü kademeli olarak veya derhal sıfırlanmıştır. Bu muafiyetlerden en çok fayda sağlayan başlıca sektörler şunlardır:
- Tekstil, Hazır Giyim ve Halı: Türk hazır giyim imalatçıları BAE pazarına gümrük vergisiz veya düşük tarifelerle giriş yaparak pazar paylarını genişletmiştir.
- Tarım ve Gıda Ürünleri: Yaş meyve, sebze, işlenmiş gıda, zeytinyağı ve kuruyemiş gibi ürün gruplarında gümrük engelleri kaldırılmıştır.
- Otomotiv Yan Sanayi ve Makine: Sanayi aksamları, elektrikli cihazlar ve makine parçalarında tarife indirimleri üretim süreçlerini hızlandırmıştır.
- Kuyumculuk ve Değerli Taşlar: BAE’nin küresel mücevher ticaretindeki yeri ile Türkiye’nin üretim kapasitesi sıfırlanan vergilerle entegre olmuştur.
- İnşaat Malzemeleri ve Mobilya: BAE’deki gayrimenkul ve altyapı projelerinde Türk yapı malzemeleri kullanım oranı yükselmiştir.
Tarifelerin sıfırlanması, sadece büyük ihracatçıları değil, mikro ihrakat yapan e-ticaret satıcılarını ve KOBİ’leri de doğrudan desteklemektedir.
Hizmet Ticareti, Yatırımlar ve Dijital Ekonomi Entegrasyonu
Sadece mal ticaretini kapsamakla kalmayan Türkiye ve BAE arasında Kapsamlı Ortaklık Anlaşması, hizmet sektörlerini ve dijital ekonomiyi de koruma altına almaktadır. Finansal hizmetler, lojistik, inşaat mühendisliği, turizm ve yazılım alanlarında karşılıklı yatırımcılara kolaylıklar tanınmıştır.
Türk yazılım ve teknoloji şirketleri BAE’de doğrudan şube açma ve faaliyet gösterme imkanına kavuşurken, BAE merkezli yatırım fonları Türkiye’deki yenilenebilir enerji, altyapı ve e-ticaret start-up’larına sermaye aktarmaktadır. Ayrıca dijital gümrükleme, e-imza tanıma ve sınır ötesi elektronik ödeme altyapıları standart hale getirilerek bürokratik gecikmeler engellenmiştir.
Körfez ülkeleriyle gelişen ticaret hacminizde profesyonel lojistik desteğine ihtiyaç duyduğunuzda yanınızdayız. Elnesim Cargo (النسيم للشحن الدولي); shipping from Türkiye to Syria ve shipping from Türkiye to Iraq nakliye hatlarındaki tecrübesini bölge geneline taşır. Şirketimiz; door-to-door delivery, gümrükleme desteği (customs assistance), secure packaging ve 7/24 customer support çözümleri ile tüm kargolarınızı güvenle adrese ulaştırır.
Sınır Ötesi Lojistik ve Tedarik Zincirine Yansımaları
Serbest ticaret anlaşmalarının başarısı, ürünlerin sahadaki dolaşım hızına bağlıdır. Türkiye ve BAE arasında Kapsamlı Ortaklık Anlaşması, iki ülke arasındaki nakliye ve kargo trafiğine doğrudan ivme kazandırmıştır.
Denizyolu konteyner hatları ve İstanbul – Dubai arasındaki yoğun hava kargo koridoru, gümrük muafiyetleri sayesinde daha verimli çalışmaktadır. İki ülke gümrük idarelerinin yürüttüğü veri entegrasyonu projeleri ile gümrük sahalarındaki fiziki kontrol ve muayene süreleri kısalmıştır. Bu durum, taze gıda ve acil yedek parça sevkiyatlarında teslimat sürelerini birkaç güne kadar düşürmüştür.
Sertifikasyon, Menşe Kuralları ve Gümrük Uyum Şartları
Anlaşmanın sağladığı gümrük muafiyetlerinden yararlanabilmek için belirli menşe kurallarına (Rules of Origin) uyulması zorunludur. Türkiye ve BAE arasında Kapsamlı Ortaklık Anlaşması kapsamında düzenlenecek evraklarda şu hususlara dikkat edilmelidir:
İhraç edilecek malların Türkiye’de üretildiğini veya yeterli işçilik/işleme gördüğünü tescil eden Menşe İspat Belgeleri (KEOA / CEPA Menşe Belgesi) eksiksiz tanzim edilmelidir. Ayrıca BAE gümrüklerinde geçerli olan teknik standartlar (MoIAT / ESMA) ve helal belgelendirme şartları korunmaktadır. Doğru GTİP tespiti ve fatura beyanı, vergi avantajından sorunsuz faydalanmanın temel anahtarıdır.
Türkiye ve BAE Arasında Kapsamlı Ortaklık Anlaşması Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Türkiye ve BAE arasında Kapsamlı Ortaklık Anlaşması (CEPA) ne zaman yürürlüğe girmiştir?
Anlaşma, iki ülkenin resmi onay süreçlerini tamamlamasının ardından 1 Eylül 2023 tarihi itibarıyla resmi olarak yürürlüğe girmiştir.
Türkiye ve BAE arasında Kapsamlı Ortaklık Anlaşması hangi vergi indirimlerini kapsar?
Anlaşma, iki ülke arasındaki gümrük vergisi kalemlerinin %93’ünü sıfırlamakta veya kademeli olarak düşürmektedir.
Anlaşma ile hedeflenen ticaret hacmi ne kadardır?
CEPA ile iki ülke arasındaki petrol dışı ticaret hacminin 5 yıl içerisinde 40 milyar dolar seviyesine çıkarılması hedeflenmektedir.
Anlaşmadan faydalanmak için hangi menşe belgesi gereklidir?
Anlaşma kapsamındaki vergi muafiyetlerinden yararlanabilmek için yetkili odalarca onaylanan CEPA Menşe Belgesi (Certificate of Origin) düzenlenmelidir.
CEPA anlaşması e-ticaret ve mikro ihracatı destekliyor mu?
Evet, düşen gümrük vergileri ve basitleştirilen gümrük prosedürleri sayesinde mikro ihracat ve e-ticaret gönderileri vergi avantajından doğrudan yararlanmaktadır.
Kapsamlı Ortaklık Anlaşması hizmet sektörünü kapsıyor mu?
Evet, mal ticaretinin yanı sıra finans, yazılım, lojistik, inşaat mühendisliği ve turizm gibi hizmet sektörlerinde de karşılıklı kolaylıklar sağlanmaktadır.
